Je tiener tikt op afrekenen in de webshop, kiest voor "achteraf betalen" en denkt er verder niet meer over na. Twee weken later komt er een mail van Klarna, een van Riverty, en eentje vergeet hij per ongeluk. Opeens staat er een incassobureau aan de deur, met aanmaningskosten die hoger zijn dan de oorspronkelijke aankoop. Dit scenario is allang geen randgeval meer. Volgens het nieuwe Nibud-rapport uit 2026 ziet meer dan de helft van alle jongvolwassenen achteraf betalen als een gewone pinpas. Dat klinkt alledaags, maar daar beginnen de problemen.
Wat Nibud precies vond
Het rapport Jongvolwassenen en achteraf betalen keek naar ruim duizend jongeren tussen 18 en 27 jaar. De uitkomst ligt er nu. Voor deze generatie is een betaalverzoek van Klarna of Riverty niets bijzonders, gelijk aan pinnen, Tikkie of contant geld. Alleen: pinnen haalt het geld direct van je rekening. Achteraf betalen schuift de klap vooruit en laat vaak een spoor van losse schuldjes achter.
De cijfers zijn pittig. Eén op de drie jongeren heeft moeite om bij te houden welke betaalverzoeken al zijn afgerekend, en gemiddeld komen er twintig per maand binnen. Bijna een kwart betaalt weleens te laat. Meer dan de helft van de gebruikers weet niet eens dat er een leeftijdsgrens is. De AFM schatte eerder al dat minderjarigen in 2023 zo'n 600.000 aankopen deden via achteraf betalen, ondanks die officiële grens van 18 jaar.
Waarom het zo aanlokkelijk is
Voor je kind voelt achteraf betalen niet als lenen. Het voelt als even uitstel, zoals een broer die vraagt: "Doe jij het even voor, volgende week krijg je het terug." Er wordt geen rente getoond bij het afrekenen, geen contract, geen handtekening. Alleen een vinkje en een e-mailadres. De impulsief gekochte sneakers, het spelletje, het nieuwe telefoonhoesje: alles kan, en de rekening komt later wel.
Dat spelbreker-moment ontbreekt dus. Waar ouders vroeger tegen hun tiener zeiden "heb je wel geld voor die sneakers", is dat gesprek er nu niet meer. De financiering gebeurt stilletjes, in een webshop, op zaterdagavond om tien uur op haar slaapkamer. Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen noemt het de normalisering van kleine kredieten, en waarschuwt dat juist die onzichtbaarheid het sluipende gevaar is.
De risico's die stilletjes opstapelen
Op het eerste gezicht valt een gemiste betaling van dertig euro mee. Maar een aanmaning kost al snel vijftien euro, een tweede aanmaning nog eens vijftien. Niet betaald binnen de termijn? Dan belandt de vordering bij een incassobureau en zijn de kosten binnen drie maanden verdubbeld. Wie langer wacht, krijgt uiteindelijk een negatieve BKR-registratie, en dat werkt door tot op een eerste hypotheek.
Het Nibud zag ook een patroon in het gedrag. Jongeren die achteraf betalen vaak gebruiken, komen moeilijker rond, staan vaker rood en lenen vaker bij vrienden of familie om een gat te dichten. De app die bedoeld was als handige optie, wordt zo een chronische oplossing voor een dunne portemonnee.
Wil je de basis voor je kind op orde hebben? Ons artikel over kinderen en geldbewustzijn geeft concrete oefeningen vanaf groep vijf, nog voor de Klarna-leeftijd in zicht komt.
Wat Europa en de Tweede Kamer gaan doen
Eind 2026 treedt er in heel Europa een nieuwe richtlijn in werking die achteraf betalen onder hetzelfde toezicht plaatst als gewone leningen. Dat betekent: de aanbieder moet voortaan je kredietwaardigheid controleren en gemiste betalingen worden geregistreerd. In Nederland gaat de discussie nog een stap verder. Er liggen Kamervoorstellen om de minimumleeftijd voor achteraf betalen te verhogen van 18 naar 21 jaar, en apps zoals Klarna moeten mogelijk een harde leeftijdsblokkade inbouwen. Lees het nieuwsbericht van NOS over het Nibud-onderzoek voor meer achtergrond.
Of die strengere regels er daadwerkelijk komen, is nog onzeker. Tot die tijd ligt de verantwoordelijkheid grotendeels bij de ouder thuis.
Dit kun je morgen thuis doen
Het goede nieuws: je hoeft geen financieel expert te zijn. Een paar concrete stappen werken al.
- Kijk samen in de mailbox. Open letterlijk de inbox van je tiener en zoek op "Klarna", "Riverty", "In3" en "Billink". Vraag bij elke vondst: wanneer heb je dit gekocht, is het betaald, weet je dat zeker? Geen verwijt, wel overzicht.
- Zet een apart spaarpotje op. Een eigen budget dat je tiener zelf beheert, voor kleding of uitgaan, leert veel meer dan ouderlijke waarschuwingen. Het budget-systeem dat wij eerder beschreven werkt ook voor tieners.
- Spreek een regel af: geen BNPL onder de 18. Leg uit dat het formeel ook niet mag, en dat ze zich dus voordoen als iemand anders bij elke aankoop. Dat is voor veel tieners op zich al een drempel.
- Maak iDEAL de standaard. Toon hoe ze iDEAL selecteren bij het afrekenen, in plaats van de eerste opvallende optie. Klarna en Riverty staan vaak bovenaan, iDEAL daaronder.
- Spreek open over geld. Een tiener die weet wat jij per maand aan hypotheek, verzekering en boodschappen betaalt, krijgt perspectief. Mysterie rond geld maakt het juist spannender om grenzen op te zoeken.
Een extra zakcentje verdienen hoeft overigens niet via schulden. Simpele manieren om als tiener zelf wat bij te verdienen zijn er genoeg, en dat geld voelt ook nog eens heel anders dan achteraf betaald geld.
Waarom dit gesprek niet kan wachten
De generatie die nu opgroeit, gaat straks een huis kopen, een lening afsluiten, een eigen gezin starten. Met een dossier vol kleine gemiste betalingen wordt dat een stuk zwaarder. Het gesprek over achteraf betalen is niet leuker dan het gesprek over alcohol of social media, maar het is net zo belangrijk. Vandaag tien minuten de tijd nemen om samen in de mailbox te kijken, voorkomt over vijf jaar een hoop ellende, en mogelijk een nee bij de hypotheekadviseur.